Khi của cải tăng lên, nhu cầu quản lý tài sản cũng thay đổi
Trong hơn hai thập kỷ qua, Việt Nam đã trải qua một trong những giai đoạn tăng trưởng kinh tế ấn tượng nhất khu vực châu Á. Từ một nền kinh tế chủ yếu dựa vào sản xuất và nông nghiệp, Việt Nam đang từng bước chuyển mình thành trung tâm sản xuất, thương mại và dịch vụ của khu vực. Thu nhập bình quân đầu người liên tục tăng, tầng lớp trung lưu mở rộng nhanh chóng, số lượng doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh và ngày càng nhiều cá nhân tích lũy được khối tài sản có giá trị lớn.
Theo nhiều báo cáo quốc tế, Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tốc độ gia tăng tài sản cá nhân nhanh nhất Đông Nam Á. Không chỉ các doanh nhân, chủ doanh nghiệp hay nhà đầu tư bất động sản sở hữu khối tài sản đáng kể, mà một thế hệ doanh nhân trẻ trong lĩnh vực công nghệ, logistics, sản xuất, tài chính và thương mại điện tử cũng đang hình thành. Điều này tạo nên một thị trường hoàn toàn mới – thị trường quản lý gia sản (Wealth Management).
Khác với suy nghĩ phổ biến rằng quản lý tài sản chỉ dành cho giới siêu giàu, Wealth Management ngày nay đã trở thành một ngành dịch vụ tài chính toàn diện, hỗ trợ khách hàng từ việc xây dựng danh mục đầu tư, quản trị rủi ro, lập kế hoạch hưu trí, tối ưu thuế, bảo hiểm, đến chuyển giao tài sản giữa các thế hệ và quản trị tài sản của doanh nghiệp gia đình.
Theo McKinsey & Company, quy mô thị trường quản lý gia sản tại Việt Nam có thể đạt khoảng 600 tỷ USD trong vài năm tới, trở thành một trong những thị trường phát triển nhanh nhất khu vực. Con số này không đơn thuần phản ánh giá trị tài sản của người giàu, mà còn cho thấy nhu cầu ngày càng lớn đối với các dịch vụ tư vấn tài chính chuyên nghiệp.
Tài sản của người Việt đang tăng nhanh hơn khả năng quản lý
Những năm gần đây, thị trường tài chính Việt Nam chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ trên nhiều phương diện.
Thị trường chứng khoán đã thu hút hàng triệu nhà đầu tư mới. Quy mô vốn hóa thị trường ngày càng lớn và trở thành kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế. Bên cạnh đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư, bảo hiểm nhân thọ và các sản phẩm đầu tư thay thế cũng phát triển nhanh chóng.
Ở lĩnh vực bất động sản, mặc dù trải qua nhiều chu kỳ điều chỉnh, đây vẫn là kênh tích lũy tài sản chủ yếu của người Việt Nam. Nhiều doanh nhân sở hữu danh mục bất động sản trị giá hàng trăm hoặc hàng nghìn tỷ đồng, nhưng việc quản lý, phân bổ và bảo toàn giá trị tài sản vẫn chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cá nhân thay vì các chiến lược quản trị tài sản chuyên nghiệp.
Một xu hướng đáng chú ý khác là sự gia tăng nhanh chóng của các doanh nghiệp gia đình. Theo thống kê của nhiều tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp gia đình đóng góp tỷ trọng rất lớn vào GDP của Việt Nam. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp này đang bước vào giai đoạn chuyển giao giữa thế hệ sáng lập và thế hệ kế cận.
Đây là thời điểm mà nhiều vấn đề bắt đầu xuất hiện: ai sẽ kế thừa doanh nghiệp, làm thế nào để phân chia tài sản công bằng, làm sao để giảm thiểu tranh chấp, tối ưu nghĩa vụ thuế và đảm bảo doanh nghiệp tiếp tục phát triển sau khi chuyển giao quyền sở hữu.
Những câu hỏi đó không thể giải quyết chỉ bằng kiến thức kế toán hay pháp lý đơn thuần. Chúng đòi hỏi sự tham gia của các chuyên gia quản lý gia sản, chuyên gia hoạch định tài chính, luật sư về tín thác và thừa kế, chuyên gia đầu tư và các cố vấn doanh nghiệp gia đình.
Quản lý gia sản không còn là “đầu tư hộ”
Tại nhiều quốc gia phát triển như Thụy Sĩ, Singapore hay Hoa Kỳ, quản lý gia sản đã trở thành một ngành công nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ USD.
Một chuyên gia Wealth Manager không chỉ giúp khách hàng lựa chọn cổ phiếu hay quỹ đầu tư. Họ đóng vai trò như “kiến trúc sư tài chính” của cả gia đình.
Họ sẽ đánh giá toàn bộ bức tranh tài sản của khách hàng, bao gồm doanh nghiệp, bất động sản, cổ phiếu, tiền mặt, tài sản ở nước ngoài, bảo hiểm, các khoản vay và cả mục tiêu tài chính trong nhiều thập kỷ. Từ đó xây dựng chiến lược giúp khách hàng vừa gia tăng tài sản, vừa kiểm soát rủi ro và đảm bảo việc chuyển giao tài sản diễn ra hiệu quả.
Đối với các gia đình có doanh nghiệp, Wealth Manager còn phối hợp với luật sư, kiểm toán viên, chuyên gia thuế và các nhà quản lý đầu tư để xây dựng mô hình quản trị phù hợp. Ở nhiều quốc gia, các “Family Office” – văn phòng quản lý tài sản của một gia đình – đã trở thành cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái tài chính.
Trong khi đó, tại Việt Nam, khái niệm Wealth Management vẫn còn khá mới. Phần lớn dịch vụ hiện nay tập trung vào bán sản phẩm tài chính như tiền gửi, bảo hiểm hoặc quỹ đầu tư. Các dịch vụ tư vấn tài chính độc lập, lập kế hoạch tài sản nhiều thế hệ hay quản trị tài sản tổng thể vẫn còn rất hạn chế.
Chính khoảng cách này đang tạo ra một “mỏ vàng” mới cho ngành tài chính Việt Nam. Khi tài sản của người dân tăng nhanh hơn khả năng quản lý, nhu cầu về đội ngũ cố vấn tài chính chuyên nghiệp sẽ tăng trưởng mạnh trong 10–20 năm tới.
Tuy nhiên, cơ hội càng lớn thì thách thức càng rõ ràng. Vấn đề không nằm ở việc Việt Nam có thiếu khách hàng hay không, mà là chúng ta đang thiếu nghiêm trọng nguồn nhân lực đủ năng lực để phục vụ thị trường này.
(Còn tiếp – Phần 2 sẽ phân tích vì sao Việt Nam đang thiếu chuyên gia quản lý gia sản, khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu doanh nghiệp, cùng những bài học từ Singapore và Hồng Kông.)
#quản lý gia sản #tài chính Việt Nam #nhân lực tài chính #thị trường tài chính #đầu tư #siêu giàu #quỹ đầu tư #wealth management
