Một ngành nghề mới đang hình thành cùng sự trưởng thành của nền kinh tế Việt Nam
Khi nền kinh tế phát triển, những ngành nghề mới có giá trị cao cũng xuất hiện.
Ba mươi năm trước, khi Việt Nam bắt đầu thu hút vốn đầu tư nước ngoài, nhu cầu về kỹ sư, kế toán và chuyên gia xuất nhập khẩu tăng mạnh. Hai mươi năm trước, sự bùng nổ của thị trường chứng khoán tạo ra nhu cầu lớn về môi giới, chuyên viên phân tích và quản lý quỹ. Mười năm gần đây, làn sóng chuyển đổi số khiến các kỹ sư phần mềm, chuyên gia dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trở thành những vị trí được săn đón.
Trong thập kỷ tới, rất có thể một ngành nghề khác sẽ nổi lên với tốc độ nhanh không kém: Wealth Management (Quản lý gia sản).
Đây không chỉ là một nghề mới, mà còn là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang bước sang một giai đoạn phát triển mới – giai đoạn mà việc quản lý tài sản trở nên quan trọng không kém việc tạo ra tài sản.
Người Việt đang giàu lên nhanh hơn bao giờ hết
Theo nhiều báo cáo quốc tế của McKinsey, Knight Frank và Boston Consulting Group (BCG), Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng tài sản cá nhân nhanh nhất khu vực châu Á.
Nếu trước đây tài sản chủ yếu tập trung ở một số doanh nghiệp nhà nước hoặc tập đoàn lớn thì hiện nay, nguồn của cải đang được tạo ra từ nhiều khu vực khác nhau:
- Doanh nghiệp tư nhân.
- Công nghệ.
- Thương mại điện tử.
- Logistics.
- Sản xuất.
- Xuất khẩu.
- Bất động sản.
- Đầu tư tài chính.
Sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu và giới giàu có đang làm thay đổi cấu trúc của thị trường tài chính Việt Nam.
Một doanh nhân ngày nay có thể đồng thời sở hữu:
- Công ty sản xuất.
- Danh mục bất động sản.
- Cổ phiếu niêm yết.
- Trái phiếu doanh nghiệp.
- Quỹ đầu tư.
- Tài sản ở nước ngoài.
- Startup.
- Danh mục đầu tư ESG.
- Quyền sở hữu trí tuệ.
Việc quản lý khối tài sản đa dạng này đã vượt xa khả năng của một kế toán hoặc một nhân viên ngân hàng thông thường.
Đó chính là lý do ngành Wealth Management ra đời.
Wealth Management không phải là bán sản phẩm tài chính
Tại Việt Nam, nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa Wealth Manager với nhân viên tư vấn đầu tư hoặc nhân viên ngân hàng ưu tiên.
Trên thực tế, đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.
Một nhân viên bán sản phẩm thường tập trung vào việc giới thiệu tiền gửi, bảo hiểm, chứng chỉ quỹ hoặc khoản vay phù hợp với nhu cầu trước mắt của khách hàng.
Ngược lại, Wealth Manager bắt đầu bằng những câu hỏi lớn hơn:
- Anh/chị muốn nghỉ hưu ở tuổi nào?
- Gia đình mong muốn chuyển giao doanh nghiệp như thế nào?
- Danh mục đầu tư hiện nay có chịu được một cuộc khủng hoảng kinh tế hay không?
- Nếu người sáng lập không còn điều hành doanh nghiệp, ai sẽ tiếp quản?
- Làm thế nào để tài sản tiếp tục tăng trưởng trong 30 năm tới?
- Làm thế nào để thế hệ thứ hai và thứ ba không làm thất thoát tài sản của gia đình?
Có thể nói, Wealth Manager không bán sản phẩm mà thiết kế một “kiến trúc tài chính” cho cả gia đình.
Khi người giàu cần nhiều hơn một ngân hàng
Trước đây, một doanh nhân thường chỉ cần một ngân hàng để gửi tiền hoặc vay vốn.
Ngày nay, họ cần nhiều hơn thế.
Một doanh nghiệp có doanh thu hàng nghìn tỷ đồng không chỉ quan tâm đến lãi suất. Họ quan tâm đến cấu trúc sở hữu, kế hoạch IPO, chiến lược đầu tư quốc tế, quản trị rủi ro tỷ giá, bảo hiểm tài sản, tối ưu dòng tiền và kế hoạch chuyển giao doanh nghiệp cho thế hệ kế tiếp.
Đó là lý do tại các quốc gia phát triển, mỗi khách hàng có tài sản lớn thường có cả một đội ngũ cố vấn gồm:
- Luật sư.
- Chuyên gia thuế.
- Kiểm toán viên.
- Chuyên gia đầu tư.
- Chuyên gia quản lý gia sản.
- Chuyên gia tín thác.
- Chuyên gia từ thiện và quản trị quỹ gia đình.
Vai trò của Wealth Manager là kết nối tất cả những chuyên gia này thành một chiến lược thống nhất.
Vì sao đây được gọi là “ngành nghề lương tỷ”?
Trong ngành ngân hàng truyền thống, thu nhập của nhân viên thường phụ thuộc vào lương và doanh số.
Trong khi đó, Wealth Manager được trả công dựa trên giá trị tài sản mà họ quản lý.
Tại các trung tâm tài chính như Singapore, Hồng Kông, London hay Zurich, một Wealth Manager cao cấp có thể quản lý danh mục tài sản trị giá từ vài trăm triệu đến hàng tỷ USD.
Chỉ cần mức phí quản lý khoảng 0,5–1% giá trị tài sản mỗi năm cũng tạo ra doanh thu rất lớn cho tổ chức tài chính. Chính vì vậy, những chuyên gia có năng lực thường nằm trong nhóm có thu nhập cao nhất ngành tài chính.
Việt Nam hiện chưa đạt đến quy mô này, nhưng xu hướng đang dần hình thành.
Nhiều ngân hàng đã phát triển dịch vụ Priority Banking và Private Banking dành cho khách hàng có tài sản lớn. Các công ty chứng khoán cũng đang mở rộng đội ngũ tư vấn đầu tư cá nhân hóa thay vì chỉ cung cấp dịch vụ môi giới.
Điều đó cho thấy thị trường đang chuyển từ cạnh tranh bằng sản phẩm sang cạnh tranh bằng chất lượng tư vấn.
Một khoảng trống rất lớn về nguồn nhân lực
Điều nghịch lý là trong khi thị trường tăng trưởng rất nhanh thì nguồn nhân lực lại chưa theo kịp.
Mỗi năm Việt Nam đào tạo hàng chục nghìn cử nhân tài chính – ngân hàng, nhưng rất ít người được học về Wealth Management, Financial Planning, Family Office hay Estate Planning.
Đây là khoảng trống rất lớn của hệ thống giáo dục.
Nếu không chuẩn bị từ bây giờ, Việt Nam có thể sẽ phải thuê chuyên gia nước ngoài để phục vụ chính thị trường của mình, giống như nhiều lĩnh vực tư vấn tài chính cao cấp đã từng xảy ra trước đây.
Trong bối cảnh AI đang thay đổi mạnh ngành ngân hàng và nhiều công việc mang tính tác nghiệp sẽ được tự động hóa, những nghề đòi hỏi tư duy chiến lược, sự tin cậy và khả năng đồng hành dài hạn cùng khách hàng sẽ trở nên có giá trị hơn bao giờ hết.
Và Wealth Management chính là một trong những nghề như vậy.
(Còn tiếp Phần 2: Vì sao AI không thể thay thế Wealth Manager? Family Office, ESG Investing và cơ hội để Việt Nam trở thành thị trường Wealth Management tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á.)
